BLOG: VERSLAVING: ALS IETS WAAR JE OOIT MEE BEGON, JE LEVEN GAAT BEPALEN

Verslaving wordt nog regelmatig gezien als een gebrek aan wilskracht. Alsof iemand er simpelweg voor kiest om te blijven gebruiken.

“Je moet gewoon stoppen."

Het klinkt simpel. Maar voor iemand met een verslaving is stoppen vaak allesbehalve simpel.

Verslaving wordt nog regelmatig gezien als een gebrek aan wilskracht. Alsof iemand er simpelweg voor kiest om te blijven gebruiken.

Maar zo werkt verslaving niet.

Verslaving is een ingewikkeld samenspel van hersenen, gedrag, emoties, omgeving en omstandigheden. En juist daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand doet, maar ook naar waarom iemand het doet.

In deze blog leggen we in gewone taal uit wat verslaving is, hoe het kan ontstaan, waarom stoppen zo moeilijk kan zijn en wat kan helpen.

Wanneer wordt iets een verslaving?

Een biertje op een feestje, een sigaret na het eten.

Een avondje gamen, een slaapmiddel wanneer je niet kunt slapen of een gokje omdat het spannend is?

Op zichzelf hoeft dit geen verslaving te zijn.

Het wordt problematisch wanneer iemand het gedrag of middel steeds moeilijker kan stoppen of beheersen en het een steeds grotere plek in het leven inneemt.

Je wilt misschien minderen.

Je spreekt met jezelf af:

“Dit is echt de laatste keer.”



Maar vervolgens gebeurt het toch weer.

Niet omdat je niet wilt stoppen.

Maar omdat het middel of gedrag inmiddels een sterke rol heeft gekregen in je brein en je dagelijks leven..

“Hoe heb ik dit zover laten komen?”

“Niemand mag dit weten.”

“Ik moet dit zelf kunnen oplossen.”

Hoe ontstaat een verslaving?

Er is niet één oorzaak. Sommige mensen lijken gevoeliger te zijn voor verslaving dan anderen. Ook erfelijke factoren kunnen een rol spelen. Maar daarnaast kunnen omstandigheden belangrijk zijn.

Bijvoorbeeld:

• langdurige stress;
• trauma of nare ervaringen;
• eenzaamheid;
• psychische klachten;
• weinig structuur;
• problemen thuis;
• financiële problemen;
• sociale druk;
• een omgeving waarin veel wordt gebruikt;
• of simpelweg het feit dat iets in eerste instantie prettig voelt.



Verslaving ontstaat dus niet omdat iemand zwak is.

Het is meestal een combinatie van verschillende factoren.

Waarom voelt gebruiken soms zo goed?

Een middel of bepaald gedrag kan tijdelijk iets opleveren. Alcohol kan ervoor zorgen dat je ontspant. Drugs kunnen je even laten ontsnappen.

Gamen kan zorgen dat je niet hoeft na te denken over problemen. Gokken kan spanning en een gevoel van beloning geven. Eten kan troost geven.

En sociale media kunnen afleiding bieden.

Het probleem is dat het effect meestal tijdelijk is.

Het gevoel komt terug. En misschien zelfs sterker.

Daardoor ontstaat een patroon:

Je voelt je rot → je gebruikt → je voelt je tijdelijk beter → het effect verdwijnt → je voelt je weer rot → je gebruikt opnieuw.

En zo kan een vicieuze cirkel ontstaan.

“ Verslaving is meer dan alleen alcohol of drugs."

Verslaving is meer dan alleen alcohol of drugs

Bij verslaving denken we vaak aan alcohol of drugs.

Maar verslavingsproblemen kunnen ook te maken hebben met bijvoorbeeld:

• gokken;
• gamen;
• seks;
• porno;
• eten;
• kopen;
• sociale media.

Niet ieder intensief of veelvuldig gedrag is automatisch een verslaving.

Het gaat vooral om de vraag:

Kan ik hier nog zelf controle over houden en welke gevolgen heeft het voor mijn leven?

Schaamte houdt verslaving in stand

Verslaving brengt vaak veel schaamte met zich mee. Iemand kan denken:

“Hoe heb ik dit zover laten komen?”

“Niemand mag dit weten.”

“Ik moet dit zelf kunnen oplossen.”

“Wat zullen anderen wel niet denken?”

En juist die schaamte kan ervoor zorgen dat iemand geen hulp zoekt. Er ontstaat een geheim.

Het gebruik wordt verborgen. Problemen worden ontkend. En ondertussen wordt de afstand tussen de persoon en zijn omgeving steeds groter.

Daarom is het zo belangrijk om over verslaving te kunnen praten zonder iemand meteen te veroordelen.

Begrip betekent niet dat je het gedrag goedkeurt.

Het betekent dat je ruimte maakt om te kijken naar wat er werkelijk aan de hand is.

“Maar waarom stop je dan niet gewoon?”

Omdat willen stoppen en kunnen stoppen twee verschillende dingen zijn. Iemand kan oprecht willen stoppen. En toch opnieuw gebruiken.

Dat kan ontzettend frustrerend zijn.

Voor de persoon zelf. Maar ook voor partner, familie of vrienden. Een terugval kan voelen als falen.

Maar een terugval betekent niet automatisch dat alle vooruitgang weg is.

Het kan juist informatie geven:

Wat gebeurde er voordat het misging?

Was er stress?, Een ruzie?, Eenzaamheid?, Een bepaalde plek?, Een persoon?, Verveling?, Een emotie?

Door dat te onderzoeken, kunnen nieuwe manieren worden gevonden om met zulke situaties om te gaan.

Wat kan helpen?

Herstel begint vaak met eerlijk kijken naar wat er gebeurt.

Niet: “Ik moet gewoon sterker worden.”

Maar: “Wat gebeurt er waardoor ik steeds opnieuw ga gebruiken?”

Daarna kan worden gekeken naar manieren om het patroon te doorbreken.

Bijvoorbeeld: Herken je triggers

Wanneer krijg je de meeste behoefte om te gebruiken?

Zoek andere manieren om met emoties om te gaan

Als gebruik een manier is geworden om verdriet, stress of angst te dempen, is het belangrijk om andere manieren te leren.

Breng structuur aan

Voldoende slaap, regelmaat, beweging en een zinvolle daginvulling kunnen helpen.

Praat erover

Een professional, partner, vriend of familielid kan helpen om het patroon zichtbaar te maken.

Zoek professionele hulp

Verslaving is iets waar je hulp voor mag vragen. Soms is behandeling nodig om lichamelijke afhankelijkheid veilig af te bouwen en om de onderliggende problemen aan te pakken.

anna & zorg, zorg die naast je staat.

Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen professionele diagnostiek of behandeling. Bij lichamelijke afhankelijkheid van bijvoorbeeld alcohol of bepaalde medicijnen kan abrupt stoppen gevaarlijk zijn. Bespreek dit altijd met een arts of behandelaar.